Professional Portfolio/Profile Compiler

یک پروفایل شیک می‌تواند همچنان گمراه‌کننده باشد

یک learner پنج نوع evidence دارد: یک Open Badge تأییدشده با evidence، یک ادعای self-written با عنوان «expert»، یک community contribution که endorsement دارد، یک certificate منقضی و یک project artifact خصوصی. اگر profile builder همهٔ این‌ها را به یک فهرست سادهٔ «skill» تبدیل کند، خروجی ظاهر حرفه‌ای دارد اما evidence class، status، provenance و privacy boundary را پنهان می‌کند.

در این درس Evidence-backed Professional Portfolio/Profile Compiler Contract v1 را می‌سازیم. compiler فقط از governed source recordها read-only می‌خواند. claim_type، evidence، issuer/endorser، verification، credential status، expiry/revocation، artifact hash، provenance، visibility/redaction، compiler version و source snapshot hash حفظ می‌شوند. خروجی public نباید claimی قوی‌تر از evidence زیرش بسازد.

قاعدهٔ مرکزی: یک view را compile کن؛ truth را rewrite نکن. self-asserted تا وقتی evidence قوی‌تر ندارد self-asserted می‌ماند؛ endorsement همان endorsement است؛ credential منقضی/revoked current نمایش داده نمی‌شود؛ artifact خصوصی بدون visibility change مجاز عمومی نمی‌شود.

مناسب برای: learning-platform engineers، credential/profile architects، portfolio product engineers، QA و governance reviewers. مناسب نیست برای: hiring decision خودکار، reputation scoring، mutation رکورد learner، یا یکی‌گرفتن cryptographic verification با اثبات همهٔ ادعاهای profile.

مسیر و مرز مالکیت

MKN-024 فقط مالک Professional Portfolio/Profile Compiler است. prerequisite سخت MKN-021 و prerequisite نرم MKN-023 است. MKN-023 نتیجهٔ AI Tutor Grounding/Evaluation را مالک است و MKN-025 نتیجهٔ Reputation Anti-gaming/Trust Signals را؛ این درس outcome آنها را جذب نمی‌کند.

Foundation با field map و baseline traceable شروع می‌کند. Repair اولین dimension خراب—claim type، status، evidence، provenance، visibility، snapshot یا mutation—را جدا می‌کند. Experienced باید projection/precedence rule را defend کند بدون اینکه همهٔ evidence را در یک profile score مخفی کند.

Checkpointها: F1 owned boundary + یک non-goal؛ F2 رد shortcut با field/state دقیق؛ F3 recompile بعد از visibility change و credential جدید overlapping و توضیح deterministic diff.

مدل ذهنی: Canonical Evidence وارد می‌شود، Typed Projection خارج می‌شود

governed source snapshot → typed evidence normalization → status + provenance checks → visibility/redaction policy → claim-strength rule → deterministic profile sections → diff + audit receipt

چهار لایه را جدا نگه دار:

1. Canonical source records: self-claim، assessment، credential، endorsement و artifact؛ compiler حق edit ندارد.
2. Evidence class/state: SELF_ASSERTED, OBSERVED, ASSESSED, ISSUED, VERIFIED, ENDORSED و stateهایی مثل CURRENT, EXPIRED, REVOKED, UNVERIFIED.
3. Projection policy: private/redacted/public، section mapping، order و label.
4. Compiled view: خروجی reproducible متصل به compiler_version و source_snapshot_hash با diff نسخه‌ها.

Compiler می‌تواند profile را خواناتر کند؛ نمی‌تواند با wording بهتر evidence ضعیف را قوی کند.

قرارداد پایه: Evidence Identity، Status، Visibility و Immutability

حداقل dimensionهای Bible را حفظ کن: profile_version, learner_ref, source_record_ref, claim_id, claim_type, skill_or_achievement, evidence_ref, criteria_ref, issuer_ref, endorser_ref, credential_ref, verification_state, credential_status, issuance_date, expiry_date, revocation_state, alignment_ref, project_artifact_ref, artifact_hash, provenance_ref, visibility, redaction_rule, compiler_version, compile_timestamp, source_snapshot_hash, unverified_label.

هشت invariant:

1. compiler canonical source را mutate نمی‌کند.
2. هر public claim source identity و provenance دارد.
3. self-asserted / assessed / issued / verified / endorsed قابل تشخیص می‌مانند.
4. expired یا revoked current نمایش داده نمی‌شود.
5. private artifact بدون visibility-change record عمومی نمی‌شود.
6. خلاصه‌سازی متن نباید evidence/criteria/issuer/status را جدا کند.
7. claim تأییدنشده unverified_label صریح می‌خواهد.
8. snapshot + compiler version + policy یکسان باید projection/diff یکسان بدهد.

توضیح عمیق: Open Badges و Verifiable Credentials دقیقاً چه چیزی ثابت می‌کنند؟

Open Badges 3.0. 1EdTech metadata ساختاریافتهٔ achievement مثل earner، issuer، criteria و evidence را تعریف می‌کند و endorsement را هم دارد. این برای compiler evidence قابل‌ساختار می‌دهد؛ اما layout، visibility default، narrative، precedence یا skill score را برای MAKNOW تعیین نمی‌کند.

Verifiable Credentials Data Model 2.0. W3C VC 2.0 یک Recommendation برای credentialهای machine-verifiable و privacy-respecting است. verification می‌تواند دربارهٔ credential/proof propertyهایی را ثابت کند، اما self-authored claim نامرتبط را خودکار verified نمی‌کند و مجوز publish دادهٔ private هم نیست.

وضعیت فعلی استاندارد. VC 2.0 همچنان Recommendation است. W3C در 16 اوت 2026 یک VC 2.1 Working Draft هم منتشر کرده است. بنابراین این package claimها را به semantics نسخهٔ 2.0 pin می‌کند و draft جدید را در freshness ثبت می‌کند، نه اینکه authority درس را بی‌صدا عوض کند.

Local design authority. precedence، section layout، redaction، diff format و visibility default طراحی MAKNOW هستند؛ standard بیرونی evidence mechanism است، نه permission محصول.

مثال‌های حل‌شده

مثال A — baseline معتبر

snapshot شامل badge تأییدشده، self-claim «Distributed systems expert»، contribution endorsed، certificate منقضی و artifact خصوصی است. projection معتبر badge را VERIFIED_CURRENT، self-claim را SELF_ASSERTED / UNVERIFIED و contribution را ENDORSED نگه می‌دارد. certificate اگر نمایش داده شود با label منقضی/تاریخی است و artifact خصوصی اصلاً public payload نمی‌شود. compiler snapshot hash، version و redaction decision را ثبت می‌کند.

مثال B — shortcut غلط

یک endorsement نامرتبط وجود دارد و template عبارت “expert” دارد؛ compiler self-claim را VERIFIED می‌کند. این fail است چون evidence به claim bind نشده و endorsement با verification یکی نیست.

مثال C — privacy leak

بعد از recompile، project خصوصی به‌خاطر تغییر UI default عمومی می‌شود. بدون visibility-change record باید HOLD شود؛ default نمایش authority داده را عوض نمی‌کند.

Failure Modeها و Repair حداقلی

Alternatives و Trade-offها

Compile-on-read view تازه‌تر می‌دهد اما audit را بدون snapshot/version سخت می‌کند. Materialized profile version reproducibility و diff بهتری دارد اما refresh/invalidation می‌خواهد. Credential-first محافظه‌کار است اما project evidence خوب را کم‌رنگ می‌کند. Narrative-first خواناست اما اگر summary از evidence جلو بزند خطرناک است.

این trade-offها را به یک score واحد تبدیل نکن. decisive/advisory field و triggerهای HOLD، redaction و review را جدا بنویس.

Bridge معماری برای Experienced Learner

معماری production معمولاً source adapters، normalization، policy layer، projection builder read-only، deterministic diff و audit receipt جدا دارد. Property مهم: replay یک snapshot فریز‌شده با compiler/policy version یکسان باید projection hash یکسان بدهد. Property دوم: تغییر wording نباید evidence class را ارتقا دهد.

تمرین هدایت‌شده و مستقل

Guided: baseline را باز کن و برای هر source record claim type، evidence، issuer/endorser، verification، status، expiry/revocation، artifact hash، provenance، visibility و redaction را مشخص کن؛ بعد public view را compile و هر omission/label را توجیه کن.

Repair: mutation مربوط به expired credential را اجرا کن. dimension خراب credential_status است درحالی‌که projection current گفته؛ فقط binding status را repair و rerun کن.

Independent: fixtureهای self-claim promotion و private-artifact leak را بدون دیدن baseline output اجرا کن و توضیح بده چرا حتی اگر profile «بهتر» به نظر برسد باید fail شوند.

Experienced: visibility یک project را revoke کن، یک credential تأییدشدهٔ جدید برای skill overlapping وارد کن، snapshot جدید را recompile کن، provenance هر دو را حفظ کن و deterministic diff بده. baseline decision oracle نیست.

Verification: Lab آفلاین دقیقاً چه چیزی را ثابت می‌کند؟

Lab فقط JSON synthetic دارد؛ network، wallet، issuer key، production learner profile یا artifact واقعی ندارد. ۱۲ test producer baseline معتبر، expired-as-current، self-claim promotion، privacy leak، canonical mutation، snapshot missing، revoked-as-current، detached evidence، endorsement-as-mastery، artifact hash mismatch، missing unverified label و transfer با deterministic diff + ممنوعیت baseline-oracle reuse را پوشش می‌دهند.

این Lab consistency قرارداد synthetic را ثابت می‌کند؛ skill واقعی learner، authenticity credential روی شبکهٔ واقعی یا مجازبودن public profile در هر jurisdiction را ثابت نمی‌کند.

Assessment و Transfer

S1: مرز owned outcome و یک non-goal. S2: ساخت کامل Evidence-backed Professional Portfolio/Profile Compiler Contract برای baseline. S3: credential منقضی با حذف credential_status current نمایش داده شده؛ invalid state، consequence و minimal repair را بنویس. S4: public visibility یک project revoke و یک verified credential جدید overlapping وارد شده؛ از snapshot جدید recompile کن، provenance و visibility/evidence class را update و deterministic diff تولید کن.

Rubric blocking: identity/contract، exact evidence binding، negative evidence، bounded projection و transfer. mutation source، laundering status، claim upgrade بدون evidence، private leak یا copy baseline بعد از snapshot change باعث fail می‌شود.

منابع، Freshness و مرز ادعا

1EdTech — Open Badges https://www.1edtech.org/standards/open-badges FACT محدود: achievementهای قابل‌احراز با metadata مثل earner، issuer، criteria و evidence؛ Open Badges 3.0 endorsement هم دارد. مرز: standard layout، visibility default، narrative precedence یا skill score MAKNOW را تعیین نمی‌کند.

W3C — Verifiable Credentials Data Model v2.0 https://www.w3.org/TR/vc-data-model-2.0/ FACT محدود: VC 2.0 Recommendation برای credential claimهای machine-verifiable و privacy-respecting است. مرز: credential verification ادعای نامرتبط profile یا permission انتشار را ثابت نمی‌کند.

W3C — VC Data Model series https://www.w3.org/TR/vc-data-model/all/ Freshness: نسخهٔ 2.0 Recommendation است و 2.1 یک Working Draft مورخ 16 اوت 2026 دارد. این lesson تا requalification به semantics 2.0 pin است.

منابع رسمی در 2026-09-13 recheck شدند. practiceهای credential حداکثر تا 2027-01-15 یا زودتر بعد از material change دوباره بررسی می‌شوند. precedence، redaction، diff format، public visibility default و narrative generation MAKNOW DESIGN هستند.