Media QA: Technical, Semantic, Rights و Aesthetic

1. مسئله: یک چراغ سبز برای Media QA کافی نیست

ممکن است ویدیو از نظر codec و resolution کاملاً درست باشد اما زیرنویس معنای پیام را برعکس کند. ممکن است متن و تصویر درست باشند اما مجوز یکی از ingredients منقضی شده باشد. حتی asset دارای مجوز و پیام درست هم می‌تواند به‌خاطر caption نامناسب، composition خراب یا ناسازگاری accessibility قابل انتشار نباشد. در CON-022 به‌جای یک امتیاز کلی، چهار بعد مستقل را با evidence جدا نگه می‌داریم.

2. مرز مالکیت CON-022

این درس مالک Multidimensional Media QA Dossier & C04 Exit Record v1 است. ورودی باید به یک candidate_id + candidate_digest + qa_profile_version دقیق بسته شود. تولید asset، recipe تبدیل و creative lineage متعلق به CON-014 تا CON-017 است؛ eligibility نهایی candidate در CON-018 مصرف‌کننده این evidence است. این درس فقط QA چندبعدی و evidence خروج C04 را می‌بندد.

3. چهار بعد را مستقل نگه دار

چهار محور اصلی عبارت‌اند از: technical، semantic، rights/provenance و aesthetic/accessibility. PASS در یک محور، شکست محور دیگر را جبران نمی‌کند. بنابراین state هر محور باید جداگانه ثبت شود و decision نهایی از critical states مشتق شود، نه از میانگین عددی.

4. Technical QA با ffprobe چه چیزی را ثابت می‌کند

ffprobe می‌تواند اطلاعات container و streamها را نمایش دهد و frame/subtitle metadata را نیز گزارش کند. این برای بررسی deterministic مواردی مثل codec، تعداد audio track، resolution، duration یا وجود subtitle stream مناسب است. اما probe فنی نمی‌گوید subtitle درست ترجمه شده، asset مجاز است یا composition برند مناسب است.

5. Profile فنی باید versioned باشد

عبارت «فایل سالم است» مبهم است. باید qa_profile_id و qa_profile_version مشخص کنند انتظار دقیق چیست؛ مثلاً container مجاز، codec و resolution، channel layout و stream count. اگر profile بعداً تغییر کند، نتیجه قبلی تاریخچه است و برای نسخه جدید باید requalification انجام شود.

6. Semantic QA روی معناست، نه صرفاً وجود متن

وجود subtitle track یا spellcheck موفق، semantic correctness را ثابت نمی‌کند. باید message_intent، fact_consistency، locale_consistency و متن نهایی با source intent مقایسه شوند. اگر زیرنویس «این قابلیت محدود است» را به «این قابلیت نامحدود است» تبدیل کند، فایل از نظر فنی می‌تواند PASS باشد ولی semantic state باید BLOCK شود.

7. Rights QA با یک برچسب licensed بسته نمی‌شود

Creative Commons چند نوع مجوز با شرط‌های متفاوت دارد. BY attribution می‌خواهد، NC استفاده تجاری را محدود می‌کند، ND اشتراک adaptation را محدود می‌کند و SA برای adaptation شرط share-alike دارد. بنابراین ledger باید license type/version، permission scope، expiry و intended use را ثبت کند؛ یک boolean عمومی licensed=true کافی نیست.

8. Provenance با Rights یکی نیست

Provenance می‌گوید asset از کجا آمده و چه transformهایی روی آن انجام شده‌اند؛ rights می‌گوید آیا استفاده موردنظر تحت permission جاری مجاز است. provenance سالم نمی‌تواند license منقضی یا permission نامعلوم را سبز کند. هر دو باید evidence مستقل داشته باشند و به همان candidate/ingredient دقیق bind شوند.

9. Accessibility بخشی از QA است

WCAG 2.2 برای synchronized prerecorded media، caption را در سطح A و audio description را در معیارهای مرتبط تعریف می‌کند. در این درس accessibility profile مشخص می‌کند کدام checkها برای fixture لازم‌اند. وجود subtitle به‌تنهایی caption مناسب را ثابت نمی‌کند؛ caption باید اطلاعات گفتاری و صوتی لازم را منتقل کند و نباید محتوای مهم تصویر را بی‌دلیل بپوشاند.

10. Aesthetic QA را استاندارد خارجی جا نزن

Visual hierarchy، composition، safe area، brand constraint و readability می‌توانند برای پروژه critical باشند، اما FFmpeg یا WCAG استاندارد زیبایی‌شناسی برند نیستند. این constraints باید به profile نسخه‌دار MAKNOW و human review قابل نسبت‌دادن باشند. نتیجه aesthetic باید evidence و reviewer داشته باشد، نه سلیقه مبهم.

11. Critical failureها non-compensatory هستند

فرض کنید technical=PASS، semantic=PASS، aesthetic=PASS ولی rights=EXPIRED. امتیاز سه از چهار نباید candidate را publishable نشان دهد. در این lesson design، failure بحرانی BLOCK است؛ UNKNOWN یا evidence منقضی معمولاً DEFER یا RESTRICT می‌شود تا repair/recheck انجام شود.

12. Recheck فقط به اندازه تغییر، اما با regression لازم

اگر فقط subtitle اصلاح شد، semantic و caption checks باید دوباره اجرا شوند و technical regression لازم نیز حفظ شود. اگر ingredient جدید وارد composition شد، rights/provenance آن ingredient نیز باید بررسی شود. هدف این نیست که همیشه همه چیز از صفر اجرا شود؛ هدف این است که هیچ dimension متاثر بدون requalification نماند.

13. C04 Exit Record چه چیزی باید بگوید

Exit record باید candidate digest، profile version، state هر بعد، evidence reference، reviewer، reason و trigger بازبینی بعدی را ثبت کند. فقط وقتی همه critical dimensionهای لازم evidence جاری و قابل نسبت دارند، C04 exit می‌تواند PASS شود. هر UNKNOWN، contradiction یا rights expiry باید در record دیده شود، نه اینکه پشت score پنهان شود.

14. Lab: هشت fixture برای QA چندبعدی

در lab://CON-022/CON022-LAB1 هشت fixture مصنوعی دارید: baseline سالم، codec mismatch، subtitle reversal، rights expiry، caption gap، composition failure، semantic evidence نامعلوم و transfer نهایی با audio mismatch + rights expiry. باید هشت state خروجی را از evidence fixture مشتق کنید. پاسخ مرجع در سطح learner قرار ندارد.

15. Transfer: اصلاح یک بعد، خراب‌شدن دو بعد دیگر

در سناریوی transfer، subtitle و composition قبلی اصلاح شده‌اند، اما audio track با profile نمی‌خواند و permission یک ingredient هم منقضی شده است. semantic/aesthetic history باید حفظ شود، technical و rights باید دوباره محاسبه شوند و نتیجه نهایی BLOCK بماند. تصمیم خوب دقیقاً مشخص می‌کند چه چیز PASS شده، چه چیز هنوز مانع است و recheck بعدی چه زمانی لازم است.