Portfolio Metadata Control بدون Copy محتوا

مرز درس و خروجی

خروجی این درس Portfolio Metadata Reference & Provenance Registry v1 است. هدف، ساخت یک Catalog مرکزی از Metadata و ارجاع‌های کنترل‌شده است بدون اینکه Body محتوای canonical در Spreadsheet، CMS یا مخزن Venture کپی شود. Ownership محتوای اصلی در Source System باقی می‌ماند.

مسئله‌ای که باید حل شود

کپی‌کردن Title، Claim، Asset یا متن اصلی برای «کنترل مرکزی» خیلی سریع یک منبع حقیقت دوم می‌سازد. بعد از آن Version، Rights، Provenance و Lifecycle بین Copy و Source از هم جدا می‌شوند و تیم دیگر نمی‌تواند اثبات کند کدام رکورد به نسخه فعلی اشاره دارد.

مرز FACT و DESIGN

RFC 3986 الگوی Identifier را توضیح می‌دهد، OCI الگوی reference + digest را نشان می‌دهد و W3C PROV برای attribution/version/derivation مدل provenance ارائه می‌کند. هیچ‌کدام قانون MAKNOW برای no-copy یا Stateهای Registry نیستند؛ این بخش‌ها DESIGN محلی‌اند.

قرارداد Evidence Registry

هر ردیف Registry باید Portfolio Item ID، Canonical Resource ID/URI، Digest، Version، Source System/Owner، Rights، Provenance، Copy Policy، Reference Health، Digest Verification، Freshness، Last Verified و Evidence Ref را نگه دارد. Body canonical وارد Registry نمی‌شود.

Stateهای کنترل

VERIFIED فقط وقتی مجاز است که Reference سالم، Digest/Version منطبق، Rights و Provenance روشن و Metadata تازه باشد. STALE برای mismatch یا Freshness قدیمی، BROKEN برای منبع حذف‌شده/غیرقابل دسترس، DISPUTED برای تعارض Rights/Provenance و HOLD/PARTIAL/BLOCKED برای Evidence یا Authority ناقص استفاده می‌شوند.

Registry اصلی

جدول زیر Metadata و Evidence را بدون Copyکردن Canonical Body کنار هم می‌گذارد.

Baseline قابل دفاع

A metadata row that points to a resolvable canonical URI, matches the current digest/version, has known provenance and rights, and uses REFERENCE_ONLY policy is VERIFIED. این State درباره سلامت ارجاع و Evidence است، نه درباره خوب‌بودن خود Content.

Digest mismatch

اگر URI ثابت بماند اما Bytes عوض شوند، رکورد قبلی نباید VERIFIED بماند. Digest mismatch باید به STALE منجر شود تا Version/Evidence تازه و مجاز ثبت شود.

Broken reference

اگر Canonical Resource حذف شود یا Reference دیگر Resolve نشود، وجود Metadata قدیمی دلیل وجود Content نیست. State باید BROKEN شود و مسیر Retention/Replacement/Escalation مشخص گردد.

Rights و Provenance

تغییر Rights یا نامشخص‌شدن Source Owner می‌تواند استفاده Venture را محدود کند حتی اگر Digest درست باشد. Provenance و Rights مستقل از Reference Health هستند و نباید با یک Boolean واحد ادغام شوند.

Workflow اجرایی

1. Canonical ID و URI را ثبت کن. ۲) Version/Digest را از Source بگیر. ۳) Source Owner و Provenance را ثبت کن. ۴) Rights و Venture Usage را ارزیابی کن. ۵) Copy Policy را REFERENCE_ONLY نگه دار. ۶) Reference و Digest را Verify کن. ۷) Freshness و Last Verified را ثبت و State را تعیین کن.

Lab آفلاین

Lab هشت Fixture مصنوعی دارد و برای هر Fixture هشت خروجی قطعی می‌سنجد: State، Reason، Reference OK، Digest OK، Rights OK، Provenance OK، Missing Critical Count و Recompute Required. هیچ شبکه یا مخزن واقعی لازم نیست.

Transfer

If one canonical asset changes bytes at the same URI, another is deleted and a third changes rights state, the registry must independently move rows to STALE, BROKEN or an authorized update path. هر ردیف باید مستقل از Baseline بازبینی شود و تغییر یک Resource نباید State بقیه را بی‌دلیل عوض کند.

Assessment

در ارزیابی باید مرز no-copy را توضیح دهی، Registry Baseline را بسازی، Digest mismatch و Broken Reference را تشخیص دهی و Transfer را با سه تغییر مستقل بازسازی کنی.

Review و Lifecycle

هر رکورد Last Verified و Freshness دارد. تغییر Bytes، حذف Resource، تغییر Rights، تغییر Provenance یا خرابی Reference یک Review Trigger است. VERIFIED باید fail-closed باشد؛ رکوردی که Evidence حیاتی آن قدیمی یا متناقض است نباید سالم نمایش داده شود.